EGEDESONSÖZ– DEM Parti İzmir Milletvekili İbrahim Akın, İzmir Körfezi’nde farklı noktalarda görülen renk değişimleri ve olası alg patlaması riskini TBMM gündemine taşıdı.
Akın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle 11 soruluk yazılı soru önergesi verdi.
Mavişehir, Liman, Alaybey, Konak Pier, Göztepe ve İnciraltı gibi Körfez’in farklı noktalarında uydu görüntülerine yansıyan renk değişimlerine dikkat çeken Akın, bu değişimlerin tek başına alg patlamasının kesin kanıtı olmadığını ancak klorofil-a, çözünmüş oksijen, besin tuzları ve fitoplankton analizleriyle doğrulanması gereken önemli bir erken uyarı göstergesi olduğunu belirtti.
BALIK ÖLÜMLERİ HATIRLATILDI
Akın, 2024 ve 2025 yıllarında Körfez’de yoğun koku ve balık ölümleriyle kendisini gösteren ciddi ekolojik sorunların yaşandığını hatırlatarak, 2026 yılında benzer ölçekte bir koku ve balık ölümü görülmemesinin olumlu olmakla birlikte Körfez’deki ekolojik risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmediğini vurguladı.
KALICI İYİLEŞME GEDİZ’DEN KÖRFEZ’E KİRLİLİK YÜKÜNÜN AZALTILMASIYLA MÜMKÜN
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi’nin kapasitesinin artırılması, dere temizlikleri ve dip çamuru tarama çalışmaları gibi önemli yatırımların gerçekleştirildiğini vurgulayan Akın, “Ancak Körfez’e ulaşan kirlilik yükü yalnızca kentsel atıksu kaynaklı değildir. Gediz Havzası’ndan taşınan tarımsal, endüstriyel ve diğer karasal kaynaklı kirleticiler de İzmir Körfezi’nin ekolojik durumunda önemli bir etkendir. Özellikle Gediz Nehri ile beslenen Menemen Ovası’ndan sulama dönüş sularının taşındığı Ağıl Deresi’nde toplam azot ve fosfor değerlerinin yüksek olduğu, bu parametreler açısından su kalitesinin III. sınıf düzeyinde bulunduğuna ilişkin ölçümler kamuoyuna yansımıştır. Azot ve fosfor yüklerinin İç Körfez gibi sığ ve su değişiminin sınırlı olduğu bir ekosisteme taşınması; ötrofikasyon, alg çoğalması ve çözünmüş oksijen azalması bakımından ciddi risk oluşturmaktadır. Bu nedenle İzmir Körfezi’nin kalıcı biçimde iyileştirilmesi, yalnızca Körfez içerisindeki arıtma, dere temizliği ve dip çamuru çalışmalarının sürdürülmesiyle değil, Gediz Havzası’ndan Körfez’e taşınan kirlilik yükünün kaynağında azaltılmasıyla mümkündür. Körfez’deki mevcut durumun sürekli izlenmesi ve olası ekolojik krizlerin önceden tespit edilmesine yönelik etkin bir erken uyarı sisteminin oluşturulması da büyük önem taşımaktadır” ifadelerine yer verdi.
Akın’ın Bakan Kurum’un yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesi şu şekilde:
“ İzmir Körfezi’nin farklı noktalarında görülen renk değişimleri Bakanlığınız tarafından incelenmiş midir? Söz konusu bölgelerde klorofil-a, çözünmüş oksijen, toplam azot, toplam fosfor, nitrat, fosfat ve fitoplankton ölçümleri yapılmış mıdır?
İzmir Körfezi’nde alg patlaması ve ötrofikasyon riskini sürekli izleyen bir erken uyarı sistemi bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa kaç izleme istasyonunda, hangi parametreler ve hangi sıklıkla ölçülmektedir?
2024 ve 2025 yıllarında yaşanan balık ölümleri, yoğun koku ve oksijen azalması olaylarının ardından Bakanlığınız tarafından kirlilik kaynaklarının havza bazında dağılımını ortaya koyan bir çalışma yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
Gediz Nehri’nin İzmir Körfezi’ne taşıdığı toplam azot, toplam fosfor, nitrat, fosfat, organik madde, sediment ve diğer kirleticilerin yıllık yükü hesaplanmakta mıdır? Hesaplanıyorsa 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki değerler nedir?
Gediz Havzası’ndan İzmir Körfezi’ne ulaşan kirliliğin tarımsal faaliyetler, sanayi tesisleri, evsel atık sular ve diğer kaynaklar itibarıyla dağılımı belirlenmiş midir? Belirlendiyse her bir kaynağın toplam kirlilik yükündeki payı nedir?
Menemen Ovası’ndan sulama dönüş sularını taşıyan Ağıl Deresi’nde toplam azot ve fosfor başta olmak üzere su kalitesi parametreleri Bakanlığınız tarafından düzenli olarak ölçülmekte midir? 2024, 2025 ve 2026 yıllarına ait ölçüm sonuçları nelerdir?
Ağıl Deresi’nde tespit edilen yüksek azot ve fosfor değerlerinin kaynağının belirlenmesine yönelik kaynak bazlı bir kirlilik araştırması yapılmış mıdır? Yapılmadıysa böyle bir çalışma planlanmakta mıdır?
Gediz Havzası’ndaki sanayi tesislerinin atık su deşarjları 2024, 2025 ve 2026 yıllarında kaç kez denetlenmiştir? Bu denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilen işletme sayısı kaçtır ve hangi yaptırımlar uygulanmıştır?
Gediz Havzası’nda tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan azot ve fosfor kirliliğinin azaltılması, sulama dönüş sularının kontrolü ve su kalitesinin iyileştirilmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen veya planlanan somut çalışmalar nelerdir?
Gediz Havzası ile İzmir Körfezi’ni birlikte ele alan; kirliliğin kaynağında azaltılması, tarımsal drenaj sularının kontrolü, sanayi atık sularının denetimi, dere ve nehir su kalitesinin izlenmesi ve Körfez ekosisteminin korunmasını kapsayan bütünleşik bir eylem planı bulunmakta mıdır? Bulunmuyorsa hazırlanması planlanmakta mıdır?
Önümüzdeki dönemde deniz suyu sıcaklığının yükselmesi, rüzgârın azalması, su sirkülasyonunun zayıflaması ve azot-fosfor yükünün devam etmesi halinde ortaya çıkabilecek alg patlaması, ötrofikasyon ve çözünmüş oksijen azalması risklerine karşı Bakanlığınızın uyguladığı veya hazırladığı bir erken uyarı ve acil müdahale protokolü bulunmakta mıdır? Gediz Havzası’ndan İzmir Körfezi’ne taşınan kirlilik yükünün azaltılması için 2027 ve sonrasına ilişkin ölçülebilir hedefler belirlenmiş midir?”
