ABD ve İran arasına bir anlaşma sağlanmasına yönelik umutların azalmasıyla, Washington yönetiminin hem İran’a, hem de İran ile iş yapan ülkelere baskıyı artırdığı yeni bir döneme giriliyor.
Nitekim ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile savaşın “yeni bir safhaya” girdiğini ve an itibarıyla “ellerindeki en etkili aracın ekonomik baskı olduğunu” dile getirdi. Vance, ekonomik baskıyı İran’a karşı “nihai hedeflerine ulaşmanın en iyi yolu” şeklinde nitelendirerek, bunu sürdüreceklerine işaret etti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise, müttefiklerini Washington’ın İran ekonomisini “çökertme” çabalarına destek vermeye çağırdı. Bessent, “Bu rejimi çökerteceğiz. Müttefiklerimizin ve dünyanın geri kalanının bir karar verme zamanı geldi. Ya bizden yanasınız ya da bize karşısınız” ifadelerini kullandı. ABD ekonomik baskı kampanyasının kesin mekanizmaları henüz netleşmezken; Bessent, 24 Ağustos’ta düzenleyeceği basın toplantısında bu mekanizmaları açıklayacağını belirtti. ABD Başkanı Donald Trump ise, İran yönetimindeki çok sayıda ismin öldürülmesinin Tahran ile yürütülebilecek müzakereleri zorlaştırdığını söyledi. Trump, “Anlaşma yapmak kolay değil. Kimin liderlik ettiğini kimse bilmiyor” dedi.
Bölge ülkelerine tepki
Öte yandan Washington Post’un haberine göre ABD Başkanı Trump, İran’ı teslim olmaya zorlayamadığı savaşta giderek daha fazla çıkmaza girerken, Umman başta olmak üzere Washington’ın bölgedeki müttefiklerine yönelik tepkisini artırıyor. Trump, finans kuruluşları, şirketler, havalimanları veya hükümet kurumları aracılığıyla İran’a destek sağlayan ülkelerin “çok büyük ekonomik sonuçlarla” karşı karşıya kalacağını söylerken, haberde, Trump’ın bu açıklamalarının İran savaşında artan bir hayal kırıklığının göstergesi olduğu aktarıldı.
Çin yönetimi ise, Trump’ın tehdidine karşı çıkarak, yaptırımların “hiçbir tarafın çıkarına uymadığını” söyledi. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Çin’in “yaptırımlar ve baskı taktiklerinin çözüm olmadığına” inandığını söyledi.
ABD yönetimi, İran ekonomisinin ağır darbe aldığını savunurken, Tahran hâlâ Trump’ın istediği tavizleri vermiş değil. Trump’ın artan baskısı, İran ile ABD arasında denge kurmaya çalışan Körfez ülkelerini de zor durumda bırakıyor. Suudi Arabistan, Katar ve BAE gibi ülkeler bir yandan Washington ile güvenlik ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan İran’la diplomatik kanalları açık tutmaya çalışıyor.
‘Güçlüykenbitirmek daha iyi’
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile savaşın sona erdirilmesi gerektiğini belirterek, “Savaş bir noktada sona ermeli. Bugün güç ve itibar sahibi olduğumuz, tüm dünyanın zaferimizi kabul ettiği bir dönemde savaşı bitirmemiz daha iyi” dedi. İran Cumhurbaşkanı, bunun ülkenin olası saldırılar karşısında geri adım atacağı anlamına gelmediğini savundu. Pezeşkiyan, ABD ile Pakistan aracılığında 17 Haziran’da imzalanan ancak taraflar arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle uygulanmayan mutabakatın, İran açısından “onurlu ve değerli” olduğunu söyledi.
İran: Yeni planlar geliştirmemiz gerek
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin “bugüne kadar uygulanan en sert yaptırımlar” olarak tanımladığı Tahran’a yönelik yeni yaptırımlarının ardından, bu “hukuksuz yaptırımları” aşmak için planlar geliştirmeleri gerektiğini söyledi. İran’ın askeri gücünün yerinde olduğunu belirten Kalibaf, buna karşılık askeri gücün tek başına bir ülkenin devamının garantisi olamayacağı uyarıda bulundu. İran Meclis Başkanı, ABD’nin askeri yöntemlerle sonuç alamadığını gördüğünü ve yeniden ekonomik savaşa yöneldiğine vurgu yaparak, iş insanlarının “bu savaşın asker ve komutanları” olduğunu ifade etti.
